Jak wysłać książkę do wydawnictwa

Wysłać maszynopis to przekazać skończoną powieść albo jej fragment komuś, kto może ją wydać: wydawnictwu, agencji literackiej albo jury konkursu. Każdy z nich chce czegoś innego, a na początku sprawdza, czy zgłoszenie trzyma się jego instrukcji.

W tym tekście zobaczysz, jak propozycje przyjmuje kilka polskich wydawnictw, co włożyć do listu i streszczenia, jak zgłosić tekst na konkurs pod godłem i jaki format maszynopisu przyjąć, gdy nikt go nie podaje. Na końcu jest lista kontrolna do przejrzenia przed kliknięciem „Wyślij”.

W skrócie

Zanim cokolwiek wyślesz

Wysyłaj skończoną i poprawioną powieść, a nie szkic. Duże wydawnictwa dostają mnóstwo propozycji i odpowiadają tylko na wybrane, więc tekst musi się bronić od pierwszych stron.

Przygotuj trzy rzeczy:

• Objętość w znakach. W Polsce mierzy się ją w znakach ze spacjami i arkuszach wydawniczych (40 000 znaków), a nie w stronach, bo strony zmieniają się z czcionką. Jak to policzyć, opisujemy we wpisie Arkusz wydawniczy, strona znormalizowana i liczba znaków.
• Streszczenie. Cała fabuła razem z zakończeniem na jednej, dwóch stronach. To nie jest tekst z okładki: osoba, która je czyta, musi wiedzieć, jak historia się kończy.
• Opinię z zewnątrz. Znajomi czytają życzliwie. Pomocna bywa betaczytelniczka albo betaczytelnik spoza rodziny, a jeśli chcesz zapłacić, redaktor, który oceni cały tekst na piśmie.

Propozycja wydawnicza

Każde wydawnictwo ma własne zasady, a znajdziesz je na stronie w zakładce w rodzaju „Propozycje wydawnicze”, „Dla autorów” albo „Wydaj u nas książkę”. Kilka przykładów pokazuje, jak bardzo się różnią:

• Znak przyjmuje propozycje tylko e-mailem, w plikach .doc albo .rtf. Prosi o około 30 stron tekstu, najlepiej z początku, krótki opis (gatunek, temat, czytelnik), notkę o autorze i dane kontaktowe. Odpowiada tylko wtedy, gdy jest zainteresowany. Brak odpowiedzi w ciągu trzech miesięcy oznacza odmowę.
• Wydawnictwo Literackie przyjmuje propozycje wyłącznie przez formularz na stronie, w plikach pdf, doc, docx, odt albo rtf.
• Marginesy prosi o dwa pliki wysłane e-mailem: tekst książki oraz streszczenie z notką o autorze i danymi kontaktowymi. Wydaje między innymi powieści i reportaże, a poezji i dramatów nie. Na lekturę potrzebuje około trzech miesięcy.
• Czarne przyjmuje teksty tylko e-mailem, w formacie DOC albo RTF, i prosi o całą książkę, bo nie ocenia fragmentów.

Co powtarza się prawie wszędzie:

• Dobierz wydawnictwo do książki. Przejrzyj katalog przed wysyłką. Wydawnictwo, które nie wydaje fantastyki, nie wyda jej także od debiutanta.
• Używaj tylko wskazanej drogi. Gdy wydawnictwo prosi o formularz, nie dosyłaj dodatkowo e-maila, a gdy prosi o .rtf, nie wysyłaj PDF.
• Czekaj bez ponaglania. Duże wydawnictwa nie informują o stanie każdej propozycji.

Zasady się zmieniają, więc przed wysłaniem zawsze sprawdź je na stronie samego wydawnictwa.

Gdy wydawnictwo chce od ciebie pieniędzy — Wydawnictwo tradycyjne płaci autorowi, a nie każe mu płacić za wydanie. Firmy, które proponują wydanie za twoje pieniądze, działają w innym modelu: współfinansowania albo self-publishingu z usługami. Zanim cokolwiek podpiszesz, sprawdź, z którym modelem masz do czynienia.

Co napisać w liście

List jest krótki i mieści się na jednej stronie. Ten szkic zbiera części, które powtarzają się w wymaganiach wydawnictw:

[Początek (1–2 zdania)]
Dlaczego piszesz właśnie do tego wydawnictwa: seria albo książka z katalogu, do której pasuje twoja powieść.
[Powieść (4–5 zdań)]
Tytuł, gatunek i objętość w znakach albo arkuszach.
Kim jest bohater, czego chce i co mu przeszkadza.
O co toczy się gra.
Dla jakiego czytelnika jest ta książka.
[O tobie (2–3 zdania)]
Wcześniejsze publikacje, nagrody w konkursach albo doświadczenie związane z tematem. Jeśli nic takiego nie ma, pomiń tę część.
[Zakończenie (1–2 zdania)]
Co załączasz (fragment, streszczenie) i że wyślesz cały tekst na prośbę.

Lepiej nie pisać: co sądzą o książce rodzina i znajomi, porównań do sławnych pisarzy („piszę jak Sapkowski”), długiej historii o tym, dlaczego powstała, ani streszczenia rozdział po rozdziale. Żeby wskazać gatunek, wystarczy skromne porównanie: „kryminał retro w przedwojennym Lwowie, dla czytelników cykli historycznych”.

Zgłoszenie na konkurs literacki

Konkursy mają regulaminy i każdy wymaga czegoś innego. Zanim cokolwiek przygotujesz, przeczytaj trzy rzeczy: limit objętości, wymagany format i sposób wysyłki.

Czym jest godło — W wielu konkursach tekst zgłasza się pod godłem, czyli słowem albo krótkim hasłem zamiast nazwiska, żeby jury czytało go bez wiedzy, kto go napisał. Twoje dane (imię i nazwisko, adres, telefon, czasem wiek) trafiają do zaklejonej koperty oznaczonej tym samym godłem albo do osobnego pliku. Organizator otwiera je dopiero po wyborze zwycięzców. Dlatego w maszynopisie nie może być twojego nazwiska: ani na stronie tytułowej, ani w nagłówku, ani we właściwościach pliku.

Gdy konkurs zakazuje AI — Wiele polskich konkursów zakazuje AI albo każe ujawnić jego użycie, a niektóre sprawdzają teksty detektorem. Przeczytaj ten punkt regulaminu przed zgłoszeniem. We wpisie Czy można pisać książkę z AI? zebraliśmy, jak to formułują różne konkursy.

Aktualne konkursy publikują serwisy z ogłoszeniami konkursowymi i portale dla piszących.

Format maszynopisu, gdy nikt go nie podaje

Jeśli wydawnictwo albo regulamin mówi, jak przygotować tekst, trzymaj się tego co do joty. Gdy nie mówi nic, ten format jest bezpieczny:

Nie składaj maszynopisu jak gotowej książki: bez ozdobnych czcionek, kolumn i ilustracji. Redaktor chce czystego tekstu, na którym można robić notatki. Jeśli nie masz pewności co do myślników i kropek w dialogach, zasady z przykładami znajdziesz we wpisie Jak zapisywać dialogi w książce.

Lista kontrolna przed wysłaniem

[Adresat]
Zasady ze strony wydawnictwa albo z regulaminu konkursu sprawdzone.
Książka pasuje do katalogu, gatunku albo regulaminu.
Wysyłka tylko wskazaną drogą i w żądanym formacie pliku.
[Maszynopis]
Powieść jest skończona i poprawiona.
Format trzyma się wymagań, a jeśli ich nie ma, zwykłego formatu maszynopisu.
Strony są numerowane, a każdy rozdział zaczyna się od nowej strony.
Dialogi zaczynają się od myślnika, nie od łącznika.
[Dokumenty]
Streszczenie zdradza zakończenie i ma jedną, dwie strony.
List mieści się na stronie i podaje tytuł, gatunek i objętość.
Nazwy plików zawierają tytuł książki.
[Tylko konkursy]
W maszynopisie nie ma nazwiska, jest tylko godło.
Koperta albo plik z danymi zawiera to, czego wymaga regulamin.
Punkt regulaminu o AI sprawdzony.

Plik do wysłania z TypeTak

Jeśli piszesz w TypeTak, wyeksportujesz wszystkie rozdziały do jednego pliku DOCX albo PDF w formacie, którego chce wydawnictwo lub konkurs. W menu Zastosuj preset wybierasz gotowy układ, a w Układ strony ustawiasz format papieru, rozmiar czcionki, interlinię (150% to interlinia 1,5 z Worda), nagłówek i numery stron. Każdy rozdział może zaczynać się od nowej strony, a wybrane wartości zostają na następny eksport (Eksport).

Na konkurs pod godłem wpisz godło tam, gdzie zwykle stoi twoje imię i nazwisko, i zostaw pola kontaktowe puste.

Dialogi masz od razu z myślnikami, bo TypeTak zamienia łącznik na początku wypowiedzi na półpauzę, a proste cudzysłowy na „ ”. Licznik pod edytorem pokazuje objętość w znakach ze spacjami i arkuszach, więc liczbę do listu masz pod ręką. TypeTak nie używa twoich tekstów do trenowania AI.

Najczęściej zadawane pytania