Jak napisać fanfik, w którym postacie zostają sobą

Fanfik pożycza postacie i świat z historii, którą kochasz, żeby opowiedzieć to, czego sam kanon ci nie dał. Ten poradnik prowadzi od pierwszych notatek o postaci do skończonego tekstu w sześciu krokach, a we wszystkich chodzi o to samo: żeby postacie nie wypadły z roli.

Przykłady opierają się na powieści internetowej, którą napisaliśmy w kursie TypeTak Powieść internetowa w odcinkach — krok po kroku: „Podobno jestem czarnym magiem, a umiem tylko kopać w ziemi”. To koreańska powieść, a przykładowe sceny tłumaczymy z koreańskiego. Clay, chłopak z ludu z niedoborem many, zostaje wzięty za czarnego maga, bo stary kamień osądu niewyraźnie wymawia „magię ziemi”. Po koreańsku „magia ziemi” i „czarna magia” brzmią niemal tak samo — na tym opiera się cały żart.

Pojęcia, które warto znać

• Kanon: to, co naprawdę ustala oryginalne dzieło.
• Fanon: szczegóły, które fani powtarzają tak często, że brzmią jak kanon, choć nim nie są.
• OOC (out of character): postać mówi albo działa niezgodnie z tym, jaka jest w kanonie. Czytelnicy wyłapują to szybciej niż cokolwiek innego.
• AU (alternate universe): te same postacie przeniesione do innego świata, na przykład do kawiarni albo na studia.
• Tropy: znane schematy fabularne, których czytelnicy szukają po tagach, takie jak slow burn, enemies to lovers czy hurt/comfort.

Więcej pojęć znajdziesz w słowniczku fanfikowym. Historiom typu x Czytelniczka poświęciliśmy osobny tekst.

1. Zacznij od notatek o postaci

Zanim czytelnik zauważy niezgrabne zdanie, wyłapie moment, w którym pomyśli: „Ona nigdy by tak nie powiedziała”. Dlatego przed pisaniem zrób jedną stronę notatek na każdą postać. Później sprawdzisz z nią każdą scenę.

Tak wygląda strona Seraphine, profesorki czarnej magii:

Najważniejszy jest ostatni wiersz. Odczytanie postaci, za którym nie stoi żadna scena, może być po prostu tym, czego ty od niej chcesz. Znajdź scenę i zapisz ją — gdy twoja interpretacja zacznie się chwiać, będzie do czego wrócić.

2. Zapisz sceny, które chcesz zobaczyć

Gdy notatki są gotowe, wypisz sceny, których brakowało ci w kanonie. Kolejność i logika na razie nie mają znaczenia.

• Seraphine po raz pierwszy na własne oczy widzi magię ziemi Claya
• Mia, przyjaciółka, która zna prawdę, waha się, czy powiedzieć ją na głos
• Lucian, rywal, po cichu próbuje sam kopać w ziemi

Zbieranie scen na początek dłużej podtrzymuje zapał niż zaczynanie od planu. Przy trzech, czterech scenach na liście zwykle widać, co musi się wydarzyć pomiędzy nimi.

• Co dzieje się z postaciami?
• Jak zareagują według twoich notatek?
• Jak zmieni się ich sytuacja albo relacje do końca?

3. Zdecyduj, gdzie odchodzisz od kanonu

To, jak napiszesz scenę, zależy od jej stosunku do kanonu. Wybierz jedno, zanim zaczniesz.

• Zgodnie z kanonem (canon compliant): zachowujesz wydarzenia i realia kanonu, a piszesz w lukach, których kanon nie pokazał. Pilnuj, żeby nie zaprzeczyć kolejności wydarzeń.
• Odejście od kanonu (canon divergence): jeden moment kanonu toczy się inaczej. „A gdyby kamień poprawnie wymówił słowo »ziemia«?” Nazwij ten moment od razu.
• AU: zostawiasz tylko postacie i przenosisz je gdzie indziej. Świat się zmienia, ale sposób mówienia i wartości z notatek zostają.

Odejście od kanonu i AU wyraźnie oznacz w tagach. Wtedy czytelnicy nie wezmą celowej zmiany za OOC.

4. Pierwszy fanfik zrób krótki

Wiele fanfików zaczyna się z wielkim zapałem i urywa w połowie. Pierwszy zaplanuj tak, żeby dało się go skończyć.

• Dwie główne postacie. Każda kolejna to następny głos do pilnowania i następna strona notatek.
• One-shot albo najwyżej około pięciu rozdziałów. Jedna scena z kroku 2 może wystarczyć na cały tekst.
• Rytm publikacji, którego dotrzymasz. Rozdział co dwa tygodnie bez przerw buduje więcej zaufania niż obietnica cotygodniowych rozdziałów i nagła cisza.

5. Sprawdź szkic z notatkami

Gdy szkic jest gotowy, zanim zaczniesz szlifować zdania, połóż obok niego notatki i zapytaj:

1. Czy kwestie postaci brzmią jak jej wiersz „Sposób mówienia”?
2. Gdy coś ją trafia, czy reaguje tak, jak mówi wiersz „Pod presją”?
3. Czy robi coś z wiersza „Nigdy”?
4. Jeśli piszesz zgodnie z kanonem, czy coś przeczy kolejności wydarzeń?
5. Jeśli postać się zmienia, czy scena pokazuje dlaczego?

Załóżmy, że wielka scena Seraphine wygląda tak:

Seraphine szeroko otworzyła oczy.

— Ach, więc to naprawdę była magia ziemi. Pomyliłam się.

Czyta się to gładko, ale scena łamie wiersz „Nigdy” z notatek Seraphine. W chwili, gdy Seraphine przyznaje się do pomyłki, znika żart, na którym stoi cała historia. Po poprawce zgodnej z notatkami:

Seraphine długo patrzyła na jego ubrudzone ziemią dłonie.

— Tchnąłeś życie w glebę. Patrzę na najstarszą formę czarnej magii, jaka istnieje.

Może chcesz, żeby postać wyrosła poza to, jaka była w kanonie. Do tego służy pytanie 5. Pokaż powód w samej historii, a czytelnicy odczytają to jako przemianę, nie jako OOC.

Pełniejszą listę kontrolną — 10 pytań i scenę poprawianą krok po kroku — znajdziesz w tekście OOC — co to znaczy.

6. Opublikuj i pisz dalej

Najczęściej publikuje się na Wattpadzie, AO3 i FanFiction.net. Gdziekolwiek wrzucasz tekst:

• Otaguj fandom, postacie, relacje i tropy. Po tagach czytelnicy znajdują fanfiki, a tagi canon divergence albo AU mówią im, czego się spodziewać.
• Ostrzeż przed przemocą i treściami dla dorosłych. Każda strona ma własne oznaczenia wiekowe i ostrzeżenia, więc sprawdź je przed publikacją.
• Jeśli jakąś część tekstu napisała AI, sprawdź zasady strony dotyczące tekstów generowanych przez AI. Różnią się w zależności od miejsca, a wielu czytelnikom na tym zależy. Zebraliśmy je w tekście Fanfik z AI — czy wolno?.
• Pomyśl o becie, czyli osobie, która przeczyta tekst przed publikacją. Fan tego samego kanonu wyłapie OOC, którego we własnym tekście nie widać.

Częste błędy

• OC przejmuje historię. Czytelnicy przyszli dla postaci z kanonu. Jeśli twoja własna postać kradnie każdą scenę, odejdą.
• Zwroty akcji bez przygotowania. Im dalej od kanonu, tym bardziej trzeba pokazać, dlaczego coś się dzieje.
• Nieostrożne pisanie o prawdziwych osobach. Fanfiki o prawdziwych ludziach dotykają ich dobrego imienia i mogą prowadzić do sporów. Najpierw sprawdź zasady strony.
• Martwienie się najpierw stylem. W pierwszym fanfiku czytelnik chce przede wszystkim postaci, którą kocha, a dopiero potem dopracowanych zdań. Jeśli postać jest trafiona, zdania dopracujesz w trakcie poprawek.

Fanfik z postaciami w roli — z TypeTak

TypeTak to edytor AI do pisania, w którym piszesz razem z agentem. Z sześciu kroków powyżej najbardziej pomaga w tym, żeby tekst trzymał się notatek o postaciach.

• Notatki o postaciach w jednym miejscu. Sposób mówienia, wartości i sceny-dowody każdej postaci trzymasz w Świecie. Agent czyta go przed odpowiedzią, więc gdy zapytasz „Co Seraphine powiedziałaby tutaj?”, odpowie na podstawie twoich notatek.
• Druga kontrola z notatkami. Na pasku narzędzi edytora otwórz menu obok przycisku Korekta i kliknij Feedback. Oprócz mocnych i słabych stron szkicu wskaże też miejsca, które przeczą realiom zapisanym w Świecie. Kontrole, które robisz często, zapisz jako skille i wywołuj je ponownie.

• Poprawki zdań tam, gdzie stoją. W zdaniu pod kursorem otwórz Ulepsz tekst i wybierz działanie, na przykład Zmysły i metafory albo Monolog wewnętrzny, a inne sformułowania tego samego zdania zobaczysz w Przeformułowanie.

TypeTak pomaga w pisaniu, które robisz samodzielnie. O tym, co napisać i jak odczytać swoje postacie, decydujesz ty.

FAQ